/assets/media/image/news/fac4704a3124490a8b016024bdf43d39.jpg

گسترش صمت

1396/12/23

آغاز دوره‌ای جدید از حیات بازارسرمایه

 این بخشی از صحبت‌های رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار کشور در گفت‌وگو با ایرناست، به تایید شاپور محمدی این سازمان هیچ‌گاه سراغ دستکاری شاخص نرفته است. بازارسرمایه در سال ۹۶، مسیری پر نوسان اما رو به رشد را سپری کرد که با ثبت رکوردهای جدید و تاریخی همراه بود، نزدیک شدن نماگر بازارسرمایه به مرز ۱۰۰ هزار واحد، رکوردی بی‌نظیر بود که برای نخستین بار در طول عمر ۵۰ ساله بازارسرمایه کشور محقق شد. رشد بازارسرمایه از نظر حجم و ارزش، ورود ابزارهای جدید مالی و افزایش سهم در تامین مالی طرح‌های اقتصادی و حتی اجتماعی و فرهنگی نشان می‌دهد که دوره‌ای جدید از حیات بازارسرمایه کشور آغاز شده است. البته همزمان با روند رو به رشد بازارسرمایه، ابهامات و پرسش‌هایی نیز درباره عملکرد و شرایط بورسو شاخص‌های این بازار وجود داشت که لازم بود درباره آنها شفاف‌سازی شود. ادعاهایی مانند دستکاری شاخص بورس ازسوی سازمان بورس با هدف رکوردزنی و سستی این سازمان در مقابله با تخلف‌های رخ داده در این بازار، از جمله موضوع‌های مهمی هستند که شاپورمحمدی درباره آنها توضیح داد.


انجام حرکت‌های تبلیغی سودی ندارد 
محمدی با بیان اینکه هدف اصلی ما سودآور کردن شرکت‌ها و به‌دنبال آن، بهره‌مندی مردم است، گفت: انجام این حرکت‌های تبلیغاتی و شاخص‌سازی، سودی برای کسی ندارد. وی درباره ادعای دستکاری شاخص کل ازسوی سازمان بورس و برنامه‌ریزی برای عبوردادن شاخص از مرز ۱۰۰ هزار واحد همزمان با ۵۰ سالگی تاسیس بازارسرمایه کشور، گفت: دستکاری شاخص اقدام نادرستی است که سازمان بورس هیچ‌گاه سراغ آن نخواهد رفت. عوامل بازار خودشان باید تاثیرگذار باشند. اگر واقعا تصمیم گرفته بودیم شاخص از مرز ۱۰۰ هزار واحد عبور کند، این کار انجام می‌شد اما در عمل مشاهده کردیم این اتفاق نیفتاد.


بازدهی شاخص بورس 
محمدی درباره وضعیت بازدهی شاخص بورس، گفت: میزان رشد شاخص از ابتدای امسال تاکنون(اواسط اسفند) حدود ۲۷درصد بوده که نشان‌دهنده بازدهی مناسب است. البته امکان دارد برخی افراد براساس سهامی که دارند، سود کمتری کسب کرده یا حتی ضرر کرده باشند. امیدواریم میزان سودآوری شرکت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی بهبود یابد تا همه سهامداران، سود کنند. وی درباره وضعیت معاملات بازارسرمایه و سهم این بخش در تامین مالی بخش دولتی و خصوصی تصریح کرد: بازارسرمایه، امسال رکوردهای خوبی داشت. حجم معاملات ۴ بورس کشور تاکنون از ۲۱۰هزار میلیارد تومان عبور کرده که پیش‌بینی می‌شود تا پایان امسال با رشد ۱۰درصدی به ۲۲۰ هزار میلیارد تومان نیز برسد. سال گذشته نیز حجم معاملات بازارسرمایه مبلغ ۱۹۵ هزار میلیارد تومان و سال ۹۴ مبلغ ۱۲۰ هزار میلیارد تومان بوده که نشان می‌دهد حجم معاملات، رشد خوبی داشته است. محمدی ادامه داد: میزان تامین مالی در سال ۱۳۹۴ چندان زیاد نبود اما در سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ حجم تامین مالی رشد خوبی داشته است. در بخش دولتی، ۲۸ تا ۳۰ هزار میلیارد تومان و برای بخش خصوصی نیز ۷ تا ۱۰هزار میلیارد تومان اوراق منتشر می‌کنیم. با لحاظ کردن اوراقی که تا پایان امسال منتشر خواهد شد، میانگین اوراق منتشر شده به ۳۰ تا ۳۵ هزار میلیارد تومان خواهد رسید.


دلایل رشد شاخص 
این مقام مسئول در سازمان بورس درباره عوامل اصلی رشد شاخص بورس و حجم معاملات در چند ماه گذشته، گفت: یکی از مهم‌ترین عوامل رشد شاخص در چند ماه گذشته، سیاست‌های اقتصادی دولت برای کاهش نرخ تامین مالی و سود بانکی بوده است. سیاست درستی که دولت برای کاهش نرخ سود بانکی و نیز کاهش نرخ سود اوراق در بازارسرمایه در پیش گرفت باعث کاهش هزینه تامین مالی برای بنگاه‌های اقتصادی شد. بر این اساس، اوراقی که خارج از بورس بودند، وارد بازارسرمایه شد و میزان سود آنها از نرخ‌های عجیب چند ده درصدی به ۱۶ و ۱۷درصد کاهش یافت. اجرای این سیاست‌ها باعث شد سرمایه‌گذاری در سهام، نسبت به سایر بازارها جذابیت بیشتری داشته باشد. وی از بهبود سودآوری شرکت‌های بورسی به‌عنوان عاملی تاثیرگذار بر رشد شاخص بورس و حجم معاملات نام برد و افزود: رشد سودآوری شرکت‌ها در گام نخست به‌دلیل تسهیلاتی بود که دولت به بنگاه‌ها واگذار کرد به‌طوری که حدود ۱۶ هزار میلیارد تومان به بنگاه‌های اقتصادی تسهیلات داده شده است و در کنار آن تلاش شد تقاضا برای کالاهای ایرانی تقویت شود. به گفته محمدی، عامل دیگر رشد سودآوری شرکت‌های بورسی، افزایش نرخ کامودیتی‌ها(مواد پایه و معدنی) در بازارهای جهانی بود که از جمله آنها می‌توان به نفت خام، فلزات و مواد پتروشیمی اشاره کرد. علت دیگر رشد شاخص بورس در چند ماه گذشته، تقویت نرخ ارز بود که به شرکت‌هایی که صادرات‌محور بودند، کمک کرد تا درآمد خود را افزایش دهند.  وی افزود: همچنین برخی اقدامات را شورای‌عالی بورس انجام داد که امیدوارکننده بود و از جمله آنها می‌توان به کاهش کارمزد معاملات اشاره کرد که در بلندمدت، تاثیر مثبت خود را نشان خواهد داد. عامل دیگری که تاثیر مثبت خود را به مرور در بازارسرمایه بر جا می‌گذارد، اصلاح نظام توقف و بازگشایی نمادهاست. اکنون میزان توقف نمادها بسیار کمتر از گذشته شده که در آینده، تاثیر مثبت آن، بیشتر نیز خواهد شد.


اعلام سود ۲۴ درصدی تخلف است 
محمدی در ادامه درباره کاهش سودهای تضمینی در بازارسرمایه که با هدف رونق بخشیدن به معاملات سهام مطرح شده اما شاهد هستیم برخی صندوق‌ها، نرخ‌های سود تضمینی بالا حتی ۲۴درصد ارائه می‌کنند، گفت: اعلام کردیم صندوق‌ها نباید پرداخت رقم خاصی از سود را تضمین کنند؛ صندوق‌ها اجازه ندارند پرداخت سودهایی را در پیش بگیرند که علیه رونق سهام باشد. اعلام سود ۲۴درصدی تخلف است. وی تاکید کرد: میانگین سود، صندوق‌ها ۱۸درصد است. در گذشته مشکلی که وجود داشت این بود که شعب بانک‌ها، یونیت صندوق‌های سرمایه‌گذاری را صادر می‌کردند که باعث ایجاد ناهماهنگی و نبود نظارت درست می‌شد به‌طوری که پیش از این، مدیران صندوق‌ها می‌گفتند بانک‌ها این یونیت‌های دارای سود بالا را صادر کرده‌اند و مدیران بانک‌ها نیز می‌گفتند، خود صندوق‌ها صادر کرده‌اند اما اکنون با توقف عرضه این یونیت‌ها در بانک‌ها، این مشکل تا حد زیادی برطرف شده است. برای رفع این مشکلات، با تصمیم بانک مرکزی و سازمان بورس اعلام شد در شعب بانک‌ها، دیگر نباید یونیت صندوق صادر شود و این اقدام، فقط باید ازسوی صندوق‌های سرمایه‌گذاری انجام شود.


عوامل داخلی و خارجی تاثیرگذار 
محمدی در زمینه افزایش معاملات بازارسرمایه و رشد شاخص بورس، با اشاره به سهم عوامل داخلی مانند کاهش سود بانکی، درباره تاثیر عوامل خارجی، تصریح کرد: اینکه رشد عوامل خارجی مانند کامودیتی‌ها مهم بوده درست است اما نباید کاهش نرخ سود بانکی را نادیده گرفت زیرا کاهش سود بانکی، هزینه تامین مالی را کاهش داد. عامل خارجی مانند رشد نرخ کامودیتی‌ها به‌دلیل اینکه به‌طور مستقیم با سودآوری شرکت‌های بورسی کشور ارتباط دارد، پررنگ‌تر دیده می‌شود اما کاهش نرخ سود بانکی نیز به‌طور مستقیم و غیرمستقیم بر وضعیت معاملات بازارسرمایه اثر گذاشت. کاهش سود بانکی، از یک‌سو بر سودآوری شرکت‌ها تاثیر مستقیم دارد و ازسوی دیگر سبب می‌شود سرمایه‌گذاری در سهام به‌عنوان یک گزینه در مقایسه با سایر بازارها مورد توجه قرار گیرد.
 وی با اشاره به تاثیر مثبت کاهش سود بانکی و عرضه گوهی سپرده بانکی با سود ۲۰درصد، در پاسخ به اینکه اجرای این طرح‌ها چه محدودیت‌هایی برای بورس ایجاد خواهد کرد، گفت: به‌دلیل اینکه اجرای این طرح به مدت ۲ هفته بود، تاثیر کوتاه‌مدت داشت اما در این مدت، شاهد تعدیل‌هایی در بازار سهام بودیم و حتی برخی صندوق‌ها نیز به‌دلیل ابطال واحدهای سرمایه‌گذاری سرمایه‌گذاران با کاهش منابع مالی روبه‌رو شدند. امیدواریم نرخ تامین مالی به سمتی برود که تولیدکننده بتواند سود به‌دست آورد. افزایش سودآوری شرکت‌های بورسی سبب می‌شود در بلندمدت نرخ سهام بالا برود و تثبیت شود.


دستکاری در شاخص، تفکری نادرست 
محمدی در ادامه و درباره اینکه منتقدان بارها سازمان بورس را به دخالت در مسیر حرکت شاخص بورس متهم کرده‌اند، تاکید کرد: دستکاری شاخص، تفکری نادرست است؛ این ادعا به هیچ وجه نمی‌تواند واقعیت داشته باشد.هیچ‌کس نمی‌تواند در بلندمدت روند حرکت شاخص را مشخص کند، این کار امکان‌پذیر نیست. همه سهم‌هایی که در چند ماه گذشته رشد کرده و به‌دنبال آن، شاخص را بالا کشیدند یا نرخ‌های جهانی یا رشد دلار، به سودشان بوده است. وی افزود: در واقع این شرکت‌ها درآمد ارزی‌شان بیشتر از مصارف‌شان بوده است. همچنین، شرکت‌هایی که رشد داشته‌اند دارای صورت‌های مالی سودآور بوده‌اند. کاهش هزینه تامین مالی نیز از دیگر محرک‌های رشد سهام بوده است. در بلندمدت، عوامل اقتصادی و وضعیت عملکرد بنگاه‌های اقصادی، مسیر حرکت شاخص را تعیین خواهند کرد و هیچ‌کس نمی‌تواند در بلندمدت، شاخص را تحت‌تاثیر قرار دهد. باید به نیروهای عرضه و تقاضا و تحلیل سرمایه‌گذاران احترام گذاشت. محمدی تاکید کرد: دستکاری شاخص کار نادرستی است و سازمان بورس هیچ‌گاه به سراغ آن نخواهد رفت، اگر مواردی بوده که افرادی بیرون از سازمان بورس توافق کرده باشند که بر وضعیت بازار بورس اثر گذاشته باشد، بلافاصله سازمان بورس پیگیری کرده است. سازمان بورس از پیشنهاد فعالان بازار برای برای بهبود عملکرد و جلوگیری از حرکت‌هایی که امکان دارد بر شاخص اثر بگذارد، استقبال می‌کند.


برخورد با تخلف‌ها با ۳ روش 
این مقام مسئول در سازمان بورس و اوراق بهادار درباره اینکه مشکل تبانی و انواع سوءاستفاده‌ها در بازارسرمایه بارها تکرار شده که این سازمان اقدام به مقابله با آنها کرده؛ درباره نحوه برخورد با این تخلف‌ها، گفت: برخورد با تخلف‌ها به ۳ دسته تقسیم شود، نخست برخوردهای انضباطی مانند تایید صلاحیت و ردصلاحیت، دوم برخوردهایی که سازمان بورس اقدام به جریمه کردن می‌کند و سوم برخوردهایی که براساس آن دادگاه‌ها و مراجع قضایی ورود پیدا می‌کنند. در ۶ یا ۷ماهه گذشته نیز سازمان بورس به‌طور مرتب، گزارش‌های مرتبط را به نهادهای نظارتی ارسال می‌کند که در آن مشخص شده نحوه رسیدگی به پرونده‌هایی که در سازمان بورس تشکیل شده، چگونه است. وی افزود: سازمان بورس به پرونده‌های تخلف با سرعت و دقت رسیدگی می‌کند و پرونده‌های زیادی مورد بررسی قرار گرفته که به جریمه برخی مدیران نیز منجر شده اما نکته مهم برای ما، پیشگیری از وقوع این تخلفات است.با کاهش نرخ سود بانکی، اوراقی که خارج از بورس بودند، وارد ازارسرمایه شدند و میزان سود آنها از نرخ‌های عجیب چند ده درصدی به ۱۶ و ۱۷درصد کاهش یافت. اجرای این سیاست‌ها باعث شد سرمایه‌گذاری در سهام، نسبت به سایر بازارها جذابیت بیشتری داشته باشد