/assets/media/image/news/e0aa1ba8a35a42c9854b583790c29dcf.jpg

گسترش صمت

1396/12/23

بزرگترین توافق نفتی در آستانه فروپاشی

 یکی از خواسته‌های کشورهای اوپک این بود که فریز نفتی باید تعهدی باشد که کشورهای غیرعضو اوپک هم به آن پایبند باشند. پس از این موضوع اوپک ماجرای فریز نفتی را با کشورهای غیرعضو مطرح کرد و آنها توافق کردند به مدت ۶ ماه سطح تولید و صادرات نفت را به‌گونه‌ای مدیریت کنند که نرخ‌ها کاهش و افزایش ناگهانی نداشته باشد. این طرح که مورد استقبال کشورهای دارنده ذخایر نفت قرار گرفت، نوامبر سال گذشته میلادی به پایان رسید(آبان ۹۶). با این حال بنا به درخواست اوپک و اعضا طرح تمدید فریز نرخ نفتدوباره در جریان قرارگرفت و در «نشست‌نوامبر» اوپک کشورهای دارنده ذخایر نفت دوباره رای به تمدید این طرح دادند. به عبارت دیگر این توافق که یکی از بزرگترین توافق‌های تاریخ بین کشورهای عضو و غیرعضو اوپک به شمار می‌رود، در «نشست نوامبر» به مدت ۹ ماه تمدید شد.


دو جبهه در دو سوی نفت 
اکنون در حالی که بیش از یک‌سال از توافق فریز نفتی می‌گذرد اوپک به دو جبهه تقسیم شده است. یک جبهه خواهان نـرخ نفت در محدوده ۶۰ دلار به ازای هـر بشکه است و جبهـه دیگـر تلاش می‌کند نـرخ نفت را بـه بیش از ۷۰ دلار به ازای هر بشکه برساند. در تحلیل این دو جبهه باید در نظر داشت افزایش نرخ نفت تا بیش از ۷۰دلار به سود چه کشورهایی است و تثبیت نرخ نفت در محدود ۶۰دلار نیز منافع کدام کشورها را پوشش می‌دهد. بیـژن زنگنه در این زمینـه معتقد است نـرخ نفـت باید در محدوده ۶۰ دلار به ثبات نسبی برسد. دلیل زنگنه برای تثبیت نسبی نـرخ در این محدوده پشت پـرده لابی عـربستان و امریکا را تا حـد قابل‌توجهی شفـاف می‌کند. همان‌طور که وال‌استریت ژورنال در گزارشی به این موضوع اشاره کرد، این اختلاف پیرامون نرخی است که اوپک باید هدف بگیرد. وزیر نفت ایران اعلام کرده این گروه نباید نرخ‌های نفت را بیش از حد بالا ببرد، زیرا این موضوع می‌تواند باعث افزایش بیشتر تولید شرکت‌های حفاری شیل امریکا شود. بیژن زنگنه به وال‌استریت ژورنال گفت: اگر نرخ نفت به حدود ۷۰دلار صعود کند، تولید بیشتر نفت شیل امریکا را تشویق می‌کند. وی ۶۰دلار را نرخ مناسبی درحال‌حاضر توصیف کرد. آنچه در این زمینه نفش اصلی را ایفا می‌کند، هزینه تولید نفت شیل امریکاست. پرسشی که اکنون مطرح می‌شود این است که چرا ایران مخالف نرخی است که تولید نفت شیل در آن توجیه اقتصادی داشته باشد؟


امریکا به دنبال افزایش نرخ نفت
غلامعلی میگلی‌نژاد، کارشناس بازار و نفت در این‌باره به صمت توضیح داد: امریکا اکنون مرز تولید نفت از ۱۰ میلیون بشکه در روز عبور داده و به‌شدت به‌دنبال افزایش نرخ نفت است. یکی از سیاست‌هایی که امریکا به‌دلیل آن تولید نفت خود را بیشتر کرده، افزایش نرخ است. با توجه به اینکه سایر کشورها در حد تعیین شده‌ای تولید را ادامه می‌دهند، نظم‌شکنی امریکا توافق اوپک را با چالش روبه‌رو می‌کند. هـر چند تولید بیشتر به منزله عـرضه بیشتر است و از نظـر اقتصادی باید منجر بـه کاهش نـرخ شود اما به چالش کشیـده شدن این توافق نـرخ را افزایش می‌دهد. میگلی‌نژاد به این پرسش که چرا امریکا به دنبال افزایش نرخ است، این گونه پاسخ داد: امریکا قصد دارد تولید نفت را از منابع شیل پیش ببرد. این در حالی است که نرخ ۶۰ دلار توجیه اقتصادی تولید نفت شیل امریکا را از بین می‌برد. بر این اساس امریکا تلاش می‌کند نرخ نفت را افزایش دهد تا بتواند از منابع شیل استفاده بیشتری داشته باشد. وی افزود: در این بین امریکا عضو اوپک نیست و عربستان یکی از کشورهای عضو به شمار می‌رود. در این زمینه اتفاقی که رخ می‌دهد این است که عربستان سعودی قصد دارد، منافع امریکا را در اوپک پوشش دهد. از سوی دیگر ایران نیز تمایل به برد این لابی ندارد. در این زمینه ایران تلاش می‌کند توافق کشورهای عضو و غیرعضو اوپک را حفظ کند. اختلاف‌هایی که اکنون بیـن ایران و عـربستان در جـریان تعیین نـرخ نفت وجود دارد، می‌تـواند زمینـه‌ساز فروپاشی ایـن توافق بـزرگ باشـد.توافقی که البته به جز ایران و عربستان تمام کشورهای دارنده ذخایر نفت آن را امضا کرده و امروز تعدادی از کشورها برای کسب منافع بیشتر امریکا آن را با خطر روبه‌رو کرده‌اند.


منافع سعودی‌ها 
در این بین باید در نظر داشت عربستان فقط به دنبال حفظ منافع امریکا نیست و منافع قابل‌توجهی هم در این زمینه برای این کشور به‌طور مستقل وجود دارد. در این بین، عربستان سعودی که الزامات بودجه‌ای بالاتری دارد و به‌دنبال بالا بردن نرخ‌های نفت برای تقویت ارزش عرضه اولیه عمومی سهام آرامکو است، به‌طور غیررسمی نرخ ۷۰دلار را برای هر بشکه نفت مدنظر گرفته است. خالد الفالح، وزیر انرژی عربستان برای چندمین بار نگرانی‌ها نسبت به موج شیل را رد کرده است. سعودی‌ها امیدوارند جدا از آنچه شیل امریکا انجام می‌دهد، محدودیت‌های تولید را حداقل برای سال آینده یا همین حدود حفظ کند. در این بین، عربستان سعودی تلاش می‌کند یک چارچوب همکاری دائمی با روسیه برای سال آینده میلادی و پس از آن طراحی کند. البته این گفته خالد فلاح با موج انتقادها روبه‌رو بود و رویترز در گزارشی که به بررسی سیاست‌های نفتی عربستان پرداخته بود محمدبن‌سلمان را فروشنده‌ای «چرب‌زبان و زورگو» توصیف کرده بود. با این حال بازارهای نفت به‌تازگی به‌دلیل افزایش تولید شیل با افت نرخ روبه‌رو شدند و انتظار می‌رود رشد ذخایر نفت تا اواسط امسال میلادی ادامه پیدا کند. نرخ نفت به حدود ۶۵ دلار در هر بشکه بازگشته که این نرخ برای عرضه اولیه عمومی آرامکو کمی پایین خواهد بود. به این ترتیب به نظر می‌رسد مقامات سعودی به این نتیجه رسیدند که عرضه اولیه عمومی سهام آرامکو تا سال آینده میلادی به تعویق خواهد افتاد، در حالی که ابتدا برای عرضه در اواخر امسال میلادی آماده شده بودند.


ایران، منتظر رفع محدودیت تولید 
براساس گزارش شرکت «ریستاد انرژی» اگر نرخ‌های نفت از ۶۰ به ۷۰دلار صعود کند، شیل امریکا ۶۰۰ هزار بشکه در روز به تولیدش اضافه خواهد کرد. در این زمینه به نظر می‌رسد ایران برای حذف محدودیت‌های تولید نسبت به عربستان سعودی بی‌صبری بیشتری دارد. زنگنه در این زمینه به وال‌استریت ژورنال گفت: ایران در نشست ژوئن از اوپک خواهد خواست تعدیل تدریجی محدودیت‌های تولید را آغاز کند. این امر ممکن است عزم این گروه را تحلیل برده و توافق کاهش تولید را به خطر بیندازد. با وجود محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها در جذب سرمایه‌گذاری برای افزایش تولید، ایران همچنان اهدافی که در زمینه سیاست نفتی دنبال می‌کند متفاوت از اهداف عربستان سعودی است. این تغییر نقش برای دو کشور قابل‌ملاحظه است. زمانی که ایران در دوران تحریم‌ها به سر می‌برد، چندین بار از اوپک درخواست کرد نرخ بالاتر را یک اولویت در نظر بگیرد و در مقابل عربستان سعودی مایل بود تولیدش را برای حفظ سهم بازار بالاتر ببرد اما ریاض اکنون اولویت متفاوتی دارد.